Als gevolg van jarenlange productie en gebruik van PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen ) zijn bodem en water in Nederland in meer of mindere mate verontreinigd door PFAS. Om een goed beeld te krijgen op welke locaties sprake kan zijn van PFAS-bodemverontreiniging, heeft gemeente Dordrecht een inventarisatie laten uitvoeren naar (voormalige) bedrijfslocaties waar in het verleden mogelijk PFAS zijn gebruikt. PFAS zijn door de mens gemaakte stoffen die in veel producten worden toegepast en nauwelijks afbreken in het milieu.
Eerste inventarisatie
In totaal heeft de gemeente 171 (bedrijfs )locaties geïnventariseerd. Dat een locatie in deze inventarisatie voorkomt, betekent niet automatisch dat daar daadwerkelijk PFAS zijn gebruikt. En zelfs als dat wel het geval is, hoeft er nog steeds geen sprake te zijn van bodemverontreiniging. Mocht er toch PFAS in de bodem terecht zijn gekomen, dan betekent dat bovendien niet direct dat er risico’s zijn voor de volksgezondheid of het milieu. Met deze informatie kan de gemeente wel gericht vervolgonderzoek uitvoeren en, indien nodig, passende maatregelen nemen om mens en milieu te beschermen.
Vervolgonderzoek
De gemeente start in 2026 met het uitvoeren van vervolgonderzoek op – in eerste instantie – 37 locaties om met zekerheid vast te stellen of daar daadwerkelijk PFAS in de bodem aanwezig zijn. Deze locaties zijn geselecteerd omdat zij in de nabijheid liggen van kwetsbare gebieden, zoals bijvoorbeeld moestuinen en grondwaterbeschermingsgebieden, en/of omdat zij nog niet eerder zijn onderzocht of gesaneerd. De overige locaties worden, indien nodig, op een later moment nader onderzocht. Bijvoorbeeld bij geplande momenten als een herontwikkeling of andere werkzaamheden.
Voorzorg
Ook het uitvoeren van vervolgonderzoek betekent niet automatisch dat er PFAS is gebruikt op de betreffende locatie of dat er sprake is van bodemverontreiniging. “Juist om dit helder te krijgen is vervolgonderzoek nodig. De uitkomsten van deze bureaustudie zeggen nu vooral iets over het type activiteit dat mogelijk op deze locaties heeft plaatsgevonden, niet over de huidige situatie. Om vast te stellen of er daadwerkelijk sprake is van PFAS in de bodem is altijd aanvullend, fysiek onderzoek nodig. Daarom onderzoeken we uit voorzorg óf en waar mogelijk sprake is van verontreiniging, zodat we kunnen vaststellen of vervolgmaatregelen nodig zijn en adequaat kunnen handelen om mens en milieu te beschermen”, aldus wethouder Tanja de Jonge, die zich al jaren inzet voor een PFAS-vrije samenleving.
Beoordeling
Alle locaties zijn vervolgens beoordeeld op hun ligging ten opzichte van kwetsbare gebieden, zoals moestuinen en grondwaterbeschermingsgebieden. Ook is bij de locaties nagegaan of er in het recente verleden al sanering heeft plaatsgevonden waarbij toegepaste grond op PFAS onderzocht is, of dat er al PFAS-onderzoek is uitgevoerd waarvan de resultaten geen aanleiding geven tot vervolgonderzoek. Indien dat het geval is, is verder onderzoek niet nodig.
Over de inventarisatie
De inventarisatie bestond uit een bureaustudie. Op basis van gegevens uit archieven, bedrijfsregisters en websites is onderzocht bij welke ( bedrijfs )activiteiten in Dordrecht mogelijk PFAS zijn gebruikt– anders dan de uitstoot door Chemours – en waar deze activiteiten hebben plaatsgevonden. In opdracht van de gemeente Dordrecht en onder begeleiding van Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid (OZHZ) heeft adviesbureau Arcadis dit onderzoek naar mogelijke PFAS-bronlocaties uitgevoerd.
Landelijk beeld
Een vergelijkbaar onderzoek is recent ook uitgevoerd door de provincie Zuid-Holland. De gemeenten Den Haag, Dordrecht, Leiden, Rotterdam en Schiedam zijn niet meegenomen in dat onderzoek, omdat zij zelf bevoegd gezag zijn als het gaat om de Wet bodembescherming. Gemeente Dordrecht heeft daarom zelfstandig dit bronnenonderzoek uitgevoerd. Alle resultaten worden gedeeld met het Rijk, dat hiermee een landelijk totaalbeeld wil opstellen.
Financiering
De vervolgonderzoeken worden bekostigd vanuit de Specifieke Uitkering Buitenproportionele Opgaven PFAS van het Rijk (SPUK PFAS). In de aanstaande aanvraag voor de Specifieke Uitkering Buitenproportionele Opgaven PFAS van het Rijk (SPUK PFAS) voor de jaren 2027-2030 houdt de gemeente uit voorzorg rekening met aanvullend vervolgonderzoek. Zodat er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn voor dergelijk onderzoek.
